Omiń nawigację

Piotrowicz: BYPAD to nie czarodziejska różdżka

Rozmowa z Andrzejem B. Piotrowiczem z Pomorskiego Stowarzyszenia „Wspólna Europa”, jednym z pierwszych polskich audytorów polityki rowerowej według standardu BYPAD.

Miastowruchu.pl: Co taki audyt daje? W czym audyt jest lepszy od tego, co miasto może zrobić samemu?

ABP: BYPAD jest niezależnym audytorskim badaniem polityki rowerowej nie tylko małych i średnich miast czy aglomeracji ale również województw, powiatów i gmin. Z doświadczeń europejskich wynika, iż przedstawiciele miast nie są w stanie sami skutecznie realizować ustalonej polityki rowerowej. Kluczowymi czynnikami sukcesu jest współpraca miasta, gminy czy powiatu z lokalnymi przedstawicielami grup cyklistów i lokalnymi politykami, korzystanie z doświadczeń miast czy subregionów z innych części Europy o podobnej wielkości oraz monitorowanie procesów organizacyjnych związanych z wdrażaniem polityki rowerowej przez niezależnych audytorów BYPAD.

ABP: Metodologia BYPAD oparta jest na systemach zarządzania jakością pod kątem zgodności z wymaganiami normy ISO 9001:2000. W praktyce oznacza to trzy fazy działań. W przypadku braku polityki rowerowej w danej gminie, powiecie czy w mieście faza pierwsza związana jest z przygotowaniem danego podmiotu do implementacji polityki rowerowej na danym obszarze. Faza druga jest związana z audytowaniem polityki rowerowej pod kątem uwzględnianiem potrzeb lokalnych cyklistów i wsparcia polityki rowerowej przez lokalnych liderów. Następuje także analiza dokumentów polityki rowerowej, zagadnień finansowych i kadrowych związanych z realizacją polityki rowerowej. Analizowana jest infrastruktura rowerowa, działania edukacyjne i promocyjne, oraz współpraca partnerska z innymi organizacjami i instytucjami. Oceniany jest poziom integracji działań związanych z realizacją polityki rowerowej, realizacji efektów cząstkowych polityki rowerowej. Efektem tych działań jest przygotowany raport z audytu, w którym oprócz analizy realizacji poszczególnych wymienionych przeze mnie wcześniej elementów polityki rowerowej znajduje się rekomendacja zmian i usprawnień. Faza druga kończy się certyfikacją dla danego miasta czy też gminy. Uroczystość certyfikacji odbywa się najczęściej podczas Światowego Kongresu Rowerzystów Velo-city. Trzecia faza audytowa polega na konsekwentnym mierzeniu postępów w realizacji polityki rowerowej danego obszaru. Z doświadczeń europejskich wynika, że czasochłonność i koszty związane z realizacją audytów BYPAD uzależnione są od poziomu zaangażowania uczestników audytu. Należy pamiętać, iż entuzjazm uczestników audytu dramatycznie maleje w przypadku przeciągających się procedur. Dlatego też, mając na uwadze unikalność przeprowadzonego audytu BYPAD dla danego miasta czy gminy, średni czas realizacji fazy drugiej to około 40 dni roboczych, gdzie budżet przeprowadzenia audytu BYPAD w fazie drugiej, w zależności od danego miasta, aglomeracji, gminy, powiatu czy województwa powinno się zakładać na poziomie od 11 do 34 tys. Euro.

Miastowruchu.pl: Czy są jakieś miasta w Europie, które szczególnie mocno zmieniły się po audycie?

ABP: BYPAD to nie jest narzędzie podobne do czarodziejskiej różdżki za pomocą której będziemy mieli w Polsce ten sam stopień rozwoju komunikacji i turystyki rowerowej co w Danii, w Holandii czy w północnych Niemczech, w ciągu przysłowiowych pięciu sekund po zakończeniu drugiej fazy audytu. Wdrażanie polityki rowerowej to wieloletni i długofalowy proces, który uzależniony jest przede wszystkim od konsekwentnej współpracy pomiędzy przedstawicielami lokalnego samorządu, lokalnymi liderami czy też decydentami oraz przede wszystkim lokalnymi grupami cyklistów. Celem BYPAD nie jest prowadzenie swoistego rankingu w którym miasto A z państwa D jest lepsze od miasta B z państwa E. Głównym celem BYPAD jest monitorowanie i rekomendacje co do zmian w procesach organizacyjnych polityki rowerowej dla danego obszaru. Oczywiście można podawać przykłady takich miast jak Marl w Niemczech, Drammen w Norwegii, czy też Zurich w Szwajcarii, gdzie skorzystano z uwag i rekomendacji zawartych w raporcie końcowym i ciągle usprawnia się procesy organizacyjne. Warto dodać również, wiele miast europejskich przygotowując do konkursów grantowych Agend Komisji Europejskiej różne wnioski aplikacyjne dotyczące zagadnień zrównoważonego transportu, umieszcza informacje o tym, że dane właśnie przeszło procedurę audytową BYPAD albo że ponownie jest w trakcie tejże procedury, co jest niezmiernie ważne dla osób oceniających wnioski aplikacyjne.

Miastowruchu.pl: Gdzieś przeczytałem, że Tczew będzie drugim miastem z audytem. Jak rozumiem pierwszy był Kraków? Jak tam się to audytowanie miewa? Czy jest przeprowadzane według tej samej metodologii?

ABP: W Polsce nie został do dnia dzisiejszego przeprowadzony żaden audyt polityki rowerowej zgodnej z metodologią BYPAD. Wszystko wskazuje na to, że Tczew będzie pierwszym miastem w Polsce, który podda się niezależnej procedurze audytowej. Wynika to przede wszystkim z faktu, iż władze miasta Tczewa dążą do tego aby ich miasto było liderem w Polsce rozwoju zintegrowanej komunikacji i turystyki rowerowej. Jednocześnie potwierdzam za rowery.org.pl, że w Krakowie funkcjonuje procedura audytu rowerowego najpierw wydana jako zarządzenie Dyrektora Magistratu, a później jako polecenie służbowe Prezydenta Miasta. Po przeprowadzeniu audytu BYPAD w Krakowie i oczywiście przy założeniu, że Kraków będzie zainteresowany takim audytem będzie można więcej powiedzieć na temat założeń krakowskich audytów wewnętrznych.

Miastowruchu.pl: Czy od audytu lepiej zaczynać w ogóle konstruowanie infrastruktury rowerowej, czy też raczej sprawdzać inwestycje po ich realizacji?

ABP: Ze smutkiem stwierdzam, że w Polsce zakorzeniło się podejście do rozwoju komunikacji i turystyki rowerowej, które zakłada, że w pierwszej kolejności należy koncentrować się na działaniach inżynierskich. Doświadczenia najbardziej rowerowych krajów europejskich wskazują iż w pierwszej kolejności musimy ustalić zintegrowaną politykę rowerową dla danego obszaru, przy czym należy mieć na uwadze iż większe efekty w stosunkowo krótkim czasie będą w momencie zwiększenia nakładów na działania edukacyjne i promocyjne niż tylko konstruowanie infrastruktury rowerowej. Podzielam zresztą pogląd, że budowa wydzielonych ścieżek rowerowych sprowadza się do tego aby rowerzyści przysłowiowo nie plątali się po jezdni, dlatego takie działania jak organizacja Dnia Bez Samochodu mają zdecydowanie większy wpływ na zmianę mentalności wielu mieszkańców, niż budowa 100 czy 200 metrów wydzielonej ścieżki rowerowej, które powstają bez jakichkolwiek konsultacji z lokalnymi grupami rowerowymi. Dodatkowo warto stwierdzić, iż rozwój infrastruktury rowerowej nie jest związany tylko i wyłącznie z rozwojem sieci wydzielonych ścieżek, ale również związany jest z miejscami parkingowymi dla rowerów szczególnie w miejscach dworców kolejowych i autobusowych, placówek edukacyjnych i handlowych oraz miejsc pracy. W Polsce jesteśmy na takim etapie, że możemy uniknąć błędów popełnionych w innych krajach, które 20-30 lat temu były na podobnym etapie co my obecnie.

Miastowruchu.pl: Czy planują Państwo audyty też w innych miastach?

ABP: Oczywiście, że mamy takie plany. Tak się składa, że pięć osób z naszego stowarzyszenia na czele z dr. Piotrem Kuropatwińskim i wraz z mówiącym te słowa zostało pierwszymi i jak na razie jedynymi w Polsce certyfikowanymi audytorami rowerowymi BYPAD. W pierwszej kolejności chcemy się koncertować na gminach, powiatach i miastach na Pomorzu, jednakże jesteśmy bardzo dobrze przygotowani organizacyjnie i merytorycznie do przeprowadzania audytów w innych częściach Polski. Warto również dodać, iż zapraszamy do naszego zespołu, zagranicznych audytorów BYPAD, którzy dodatkowo pomagają miastom czy też gminom nawiązać współpracę z partnerskimi miastami czy subregionami z całej Europy. Wszystkich zainteresowanych audytami BYPAD prosimy o kontakt na info (at) pswe.org

25 marca 2008

07.04.2008